WYPALANIE TRAW - ZAGROĹťENIA

WYPALANIE TRAW - ZAGROĹťENIA

JuĹź odwielu lat przełom zimy, wiosny oraz przedwiośnie to okresy, w których wyraĹşnie wzrasta liczba poĹźarów łąk i nieuĹźytków. Spowodowane jest to, niestety, wypalaniem traw i pozostałości roślinnych. Obszary zeszłorocznej wysuszonej roślinności, która ze względu na występujące w tym czasie okresy wegetacji stanowi doskonałe podłoĹźe palne, co w zestawieniu z dużą aktywnością czynnika ludzkiego w tym sektorze, skutkuje gwałtownym wzrostem poĹźarów. Za ponad 94% przyczyn ich powstania odpowiedzialny jest człowiek, nadal bowiem od pokoleń wśród wielu rolników panuje przekonanie, Ĺźe spalenie trawy spowoduje szybszy i bujniejszy odrost młodej trawy, a tym samym przyniesie korzyści ekonomiczne. Nic bardziej błędnego.
 
 Ziemia wyjaławia się, zahamowany zostaje bardzo poĹźyteczny, naturalny rozkład resztek roślinnych oraz asymilacja azotu z powietrza. 
 
Do atmosfery przedostaje się szereg związków chemicznych będących truciznami zarówno dla ludzi jak i zwierząt. Niszczone są miejsca lęgowe wielu gatunków gnieĹźdżących się na ziemi i w krzewach. Palą się równieĹź gniazda juĹź zasiedlone, a zatem z jajeczkami lub pisklętami (np. tak lubianych przez nas wszystkich skowronków). 
 Dym uniemoĹźliwia pszczołom i trzmielom oblatywanie łąk. Owady  giną w płomieniach, co powoduje zmniejszenie liczby zapylonych kwiatów, a w konsekwencji obniĹźenie plonów roślin. 
 Giną zwierzęta domowe, które przypadkowo znajdą się w zasięgu poĹźaru  (tracą orientację w dymie, ulegają zaczadzeniu). Dotyczy to równieĹź duĹźych zwierząt leśnych, takich jak sarny, jelenie czy dziki. 
 Płomienie niszczą miejsca bytowania zwierzyny łownej, m.in. baĹźantów, kuropatw, zajęcy, a nawet saren.
 W płomieniach lub na skutek podwyĹźszonej temperatury ginie wiele poĹźytecznych zwierząt kręgowych: płazy (Ĺźaby, ropuchy, jaszczurki), ssaki (krety ryjówki, jeĹźe, zające, lisy, borsuki, kuny, nornice, badylarki, ryjówki i inne drobne gryzonie).
 Przy wypalaniu giną mrówki. Jedna ich kolonia moĹźe zniszczyć do 4 milionów szkodliwych owadów rocznie. Mrówki zjadając resztki roślinne i zwierzęce ułatwiają rozkład masy organicznej oraz wzbogacają warstwę próchnicy, „przewietrzają” glebę. Podobnymi sprzymierzeńcami w walce ze szkodnikami są biedronki, zjadające mszyce.
 Ogień uśmierca wiele poĹźytecznych zwierząt bezkręgowych, m.in.
dĹźdĹźownice (które mają pozytywny wpływ na strukturę gleby i jej właściwości), pająki, wije, owady (drapieĹźne i pasoĹźytnicze). PoĹźary traw niszczą rodzimą faunę i florę.
 Podczas poĹźaru powstaje duĹźe zadymienie, które jest szczególnie groĹşne dla osób przebywających w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca zdarzenia, z uwagi na moĹźliwość zaczadzenia.  Powoduje ponadto zmniejszenie widoczności na drogach, co moĹźe prowadzić do powstania groĹşnych w skutkach kolizji i wypadków drogowych.
Od palącego się poszycia gleby, zapaleniu ulega podziemna warstwa torfu, który moĹźe zalegać nawet do kilkunastu metrów w głąb. Są to poĹźary długotrwałe (nawet do kilku miesięcy) i wyjątkowo trudne do ugaszenia. Ponadto, w przypadku, gdy zwykła łąka po poĹźarze regeneruje się przez kilka lat, to pokłady torfu potrzebują na to kilku tysięcy lat. 
Trzeba pamiętać, Ĺźe po zimie trawy są wysuszone i palą się bardzo szybko. W rozprzestrzenianiu ognia pomagają takĹźe powiewy wiatru. W przypadku gwałtownej zmiany jego kierunku, poĹźary bardzo często wymykają się spod kontroli i przenoszą na pobliskie lasy i zabudowania. Niejednokrotnie w takich poĹźarach ludzie tracą dobytek całego Ĺźycia. Występuje równieĹź bezpośrednie zagroĹźenie dla zdrowia i Ĺźycia ludzi. CO ROKU W POĹťARACH WYWOŁANYCH WYPALANIEM TRAW GINĄ LUDZIE.

Wypalanie traw to takĹźe bardzo duĹźe zagroĹźenie dla lasów. Z uwagi na znaczne zalesienie niektórych województw, tereny upraw rolniczych i leśnych dość często ze sobą sąsiadują, a czasami wręcz przenikają się. Ogień z nieuĹźytków niejednokrotnie przenosi się na obszary leśne, niszcząc bezpowrotnie bezcenne drzewostany, które po poĹźarze odradzają się przez wiele dziesiątek lat.

WYPALANIE TRAW JEST NAPRAWDĘ NIEBEZPIECZNE, ALE TEĹť NIEDOZWOLONE! 

Określa to m.in. ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 8), art. 124. „Zabrania się wypalania łąk, pastwisk, nieuĹźytków, rowów, pasów przydroĹźnych, szlaków kolejowych oraz trzcinowisk i szuwarów”. Art. 131: „Kto...wypala łąki, pastwiska, nieuĹźytki, rowy, pasy przydroĹźne, szlaki kolejowe, trzcinowiska lub szuwary…- podlega karze aresztu albo grzywny”.
Art. 30 ust. 3 pkt 3 Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j. Dz. U. z 2005 r. nr 45, poz. 435 ze zmianami); "w lasach oraz na terenach śródleśnych, jak równieĹź w odległości do 100 m od granicy lasu, zabrania się działań i czynności mogących wywołać niebezpieczeństwo, a w szczególności:
1. rozniecenia poza miejscami wyznaczonymi do tego celu przez właściciela lasu lub nadleśniczego,
2. korzystania z otwartego płomienia,
3. wypalania wierzchniej warstwy gleby i pozostałości roślinnych”.
Za wykroczenia tego typu grożą surowe sankcje: Art. 82, § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971r. Kodeksu wykroczeń (Dz. U. z 1971 Nr 12, poz.114 ze zmianami) – kara aresztu, nagany lub grzywny, której wysokość w myśl art. 24, § 1 moĹźe wynosić od 20 do 5000 zł. Art. 163. § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997r. Nr 88 poz. 553 ze zmianami) stanowi: „Kto sprowadza zdarzenie, które zagraĹźa Ĺźyciu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach, mające postać poĹźaru, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10”.
W walkę ze zjawiskiem wiosennego wypalania traw włączyła się  takĹźe Unia Europejska. ZałoĹźenia polityki rolnej UE regulują między innymi zagadnienia ochrony środowiska w rolnictwie. Jednym z narzędzi umoĹźliwiających dokonywanie pozytywnych przemian w tym sektorze jest system dopłat bezpośrednich. Ta forma wsparcia unijnego, zobowiązuje uĹźytkownika gruntów do utrzymania ziemi w dobrej kulturze rolnej - art. 2 ust 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zmianami). Naruszenie zasad określonych w akcie wykonawczym do ustawy tj. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r.  w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze (Dz. U. nr 65, poz. 600 ze zmianami), między innymi poprzez wypalanie areałów rolnych (§3 ust. 2) skutkować powinno działaniami kompetentnych organów w zakresie ograniczenia lub cofnięcia tej formy pomocy finansowej.

Podczas intensywnego prowadzenia prac rolnych na polach, takĹźe dochodzi do powstawania poĹźarów wskutek nieostroĹźności osób wykonujących te prace lub niesprawnego sprzętu technicznego.

PoĹźary nieuĹźytków, z uwagi na ich charakter i zazwyczaj duĹźe rozmiary, angaĹźują znaczną liczbę sił i środków straĹźy poĹźarnych. KaĹźda interwencja to powaĹźny wydatek finansowy. StraĹźacy zaangaĹźowani w akcję gaszenia poĹźarów traw, łąk i nieuĹźytków, w tym samym czasie mogą być potrzebni do ratowania Ĺźycia i mienia ludzkiego w innym miejscu. MoĹźe się zdarzyć, Ĺźe przez lekkomyślność ludzi nie dojadą z pomocą na czas tam, gdzie będą naprawdę niezbędni.

Opracowanie: st. kpt. Katarzyna Boguszewska, Wydział Informacji i Promocji KG PSP